ZET jak Zbrodnia

00:00 Jest styczeń 2017 roku, a Kazimierz, dzielnica Krakowa, zwykle pełna życia, tego wieczoru pokazuje swoje drugie, ciemniejsze oblicze. Oblicze śmierci z przypadku. Czasem tragedia nie potrzebuje odludzia, nie potrzebuje mroku lasu ani skomplikowanego planu. Czasem wystarczy kilka minut, przypadkowe spotkanie i człowiek, który niesie w sobie czystą destrukcję. To historia młodego mężczyzny, któremu odebrano przyszłość, zanim naprawdę zdążyła się rozpocząć. 00:34 Historia miasta, które tej nocy stało się sceną brutalnej, bezsensownej przemocy. Nazywam się Kamila Rolak, jestem kryminologiem i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu Z jak zbrodnia. 01:15 3 stycznia 2017 roku. Kraków wciąż tkwi w świątecznym nastroju. Turyści spacerują po rynku, a widok na Wawel zdobi zimowe światło. Dla większości ludzi jest to zwyczajna środa, pierwszy dzień powrotu do rutyny po świętach. Nikt nie wie, że tego wieczoru na ulicy Miodowej na Kazimierzu dojdzie do tragedii, która zmieni losy kilku rodzin na zawsze. 01:47 Czyn, który będzie rozpatrywany przez sądy, analizowany przez kryminologów, będzie przykładem bezsensownej śmierci. Będzie symbolem tego, jak los może się pomylić. To nie jest historia o złym człowieku. To jest historia o człowieku złym w określonym momencie, w określonych warunkach pod wpływem konkretnych czynników. To historia o tym, że czasami zbieg okoliczności ma większą moc niż nasze marzenia, plany i nasze życie. 02:21 Mateusz Schmidt wraca do Krakowa pod koniec grudnia. Przyjechał na pogrzeb swojego dziadka. Uważa, że to jego obowiązek być przy rodzinie w tak trudnym momencie. Potem postanawia zostać w domu jeszcze kilka dni, aby móc spędzać nowy rok z rodziną. Wiara jest dla niego ważna, tradycje również są dla niego ważne, a rodzina jest dla niego najważniejsza. 02:49 3 stycznia wieczorem siedzi w samochodzie swojego przyjaciela Bartka i jadą na Kazimierz. Chłopak chce się spotkać ze znajomymi, których już bardzo dawno nie widział. To ma być zwyczajne spotkanie starych przyjaciół, opowiadanie historii, wspomnienia ze szkoły, Ale los niestety miał inne plany. Mateusz Schmidt rodzi się w Krakowie w rodzinie, którą charakteryzuje miłość, troska i czułość. Jego matka Joanna uczy matematyki w liceum. 03:23 Jego ojciec Maciej pracuje w biznesie, zajmuje się biznesem. 03:28 Są to ludzie, dla których edukacja jest wręcz świętością, a wartości życiowe są codzienną praktyką. To rodzice, którzy rozumieją, że inwestycja w edukację dzieci jest najistotniejszą, najważniejszą inwestycją, jaką tylko mogą poczynić. 03:47 Pani Joanna ma zwyczaj zbierania dla każdego ze swoich trzech synów osobnych pudełek z pamiątkami z dzieciństwa. W pudełkach tych znajdują się pierwsze buciki, czapeczki z czasów, gdy byli jeszcze naprawdę mali, rysunki ze szkoły, pierwsze świadectwa szkolne. I te pudełka mają zostać przekazane pewnego dnia jako sentymentalne pamiątki z dzieciństwa, a może nawet pokazane ich własnym dzieciom. 04:19 To obrazuje głęboką więź rodzinną, dbałość o wspomnienia. Zresztą Mateusz dorasta ze swoimi braćmi w domu pełnym miłości. Jego ojciec wspomina później, że to była rodzina, która od początku do końca zawsze trzymała się razem i bardzo lubiła spędzać ze sobą czas. Szanowała się i naprawdę często okazywała sobie miłość. Mateusz więc na wsparcie swoich bliskich może liczyć zawsze. 04:51 Nie było inaczej, kiedy kończył naukę w szkole średniej. On od zawsze bardzo dobrze się uczy. Nauka nie sprawiała mu żadnych trudności, również dlatego, że bardzo, ale to bardzo się do niej przykłada. Jest pracowity, ale przede wszystkim niezwykle szybko chłonie wiedzę. 05:12 jest równocześnie zdeterminowany, a więc jeśli stopnie w szkole go nie satysfakcjonują, przykłada się do nauki jeszcze bardziej, żeby osiągnąć jak najlepsze wyniki. Szczególnie zależy mu na tym, żeby dobrze, a nawet doskonale znać język angielski, bowiem ma naprawdę ambitne plany na przyszłość. Mateusz chce ukończyć liceum, gdzie nauka przebiega wyłącznie w tym języku. Dlatego, że zależy mu na tym, aby móc studiować za granicą. 05:47 Zdaje zatem maturę międzynarodową w prywatnym jednym z najlepszych liceów w Krakowie na ulicy Karmelickiej, która właśnie umożliwia mu studiowanie na przeróżnych uczelniach poza granicami kraju. I to jest nauka, którą trzeba brać bardzo poważnie. Międzynarodowa matura to nie jest certyfikat, który otrzymuje się przypadkiem. To jest wynik lat pracy, determinacji i także poświęcenia. Nauczanie w języku angielskim, który nie jest językiem ojczystym, nie jest łatwe dla nastolatka. 06:23 Wymaga przecież nie tylko dobrego poziomu tego języka, ale także umiejętności adaptacji do zupełnie innego sposobu myślenia. A Mateusz panuje nad tym językiem perfekcyjnie. Ale nie jest to koniec jego aspiracji. Niemiecki, francuski także przychodzą mu naturalnie, bez obcego akcentu i z biegłością rodzimego użytkownika. To jest człowiek, który postrzega świat jako szkołę, którą chce poznać osobiście. 06:56 Po maturze międzynarodowej, ze wsparciem swoich rodziców, w końcu wybiera studia za granicą. Jest to prawo. Prawo w Holandii, które jest świadomą decyzją. Mateusz chce żyć w innej kulturze, mówić innymi językami i myśleć innymi kategoriami. 07:17 Na trzecim roku studiów w 2016 roku na jego studiach dostępne są wymiany międzynarodowe. Tak więc pierwszy semestr spędza w Chinach. Drugi semestr planuje we Francji. Obrona pracy dyplomowej ma zapaść dokładnie w czerwcu 2017 roku. Wówczas Mateusz będzie już pełnoletnim absolwentem na progu kariery zawodowej. Całe życie rozpościera się przed nim. 07:48 Ma przed sobą dwie, trzy dekady kariery zawodowej, może budować relacje zawodowe, może się specjalizować. Świat wydaje się otwarty dla człowieka, który ma edukację, języki, determinację i przede wszystkim wsparcie kochającej rodziny. Jego dziewczyna o imieniu Karolina również studiuje prawo na tym samym uniwersytecie. Jest to para w pełnym rozumieniu tego słowa, bowiem dzielą ich nie tylko uczucia, ale także marzenia o przyszłości. 08:23 Chcą ukończyć studia za granicą, zamieszkać w ciepłym kraju i razem budować przyszłość. Rodzina Mateusza już traktuje Karolinę niemal jak członka swojej rodziny, jak czwarte dziecko. Gdy jest w Polsce, rodzice czują się całkowicie spokojni o swojego najstarszego syna, wiedząc i widząc, że jest przy kimś, kto go kocha i kto go wspiera. 08:49 Zresztą Mateusz nigdy nie zawodzi swoich bliskich. Codziennie wysyła mamie wiadomości, kocham cię. I to są słowa, które pisze naprawdę wiele razy, codziennie, przez lata. Regularnie dzwoni do swoich dziadków i pamięta o każdej istotnej dacie. Urodziny, imieniny, drobne rocznice, które przecież dla rodziny mają znaczenie. To nie są gesty ceremonialnych relacji, To są gesty naprawdę głębokie, systematyczne i wykazujące zaangażowanie, mocne zaangażowanie w więzi rodzinne. 09:28 Mateusz więc jest po prostu dobrym człowiekiem, życzliwym, pomocnym. Jego spojrzenie jest pełne ciepła i takiej szczerej, ludzkiej życzliwości wobec innych osób. Zresztą zawsze też robi doskonałe pierwsze wrażenie na nowo poznanych ludziach. Widać, że jest człowiekiem godnym zaufania, jest elokwentny, posiada szeroką wiedzę na wiele tematów i bardzo chętnie wdaje się w dyskusje intelektualne. Ma wielu przyjaciół i wszyscy go lubią, cenią go, ale różni się od swoich rówieśników. 10:04 bowiem rzadko, a w zasadzie nigdy nie korzysta z propozycji wspólnych wyjść na imprezy. Raczej jest typem człowieka, który woli pogłębiać swoją wiedzę albo spędzać ten czas wolny z bliskimi. Nie pali, nie pije, nie ma żadnych nałogów. Wiedzie spokojne, ale pełne dobrych wrażeń życie. Jego mama mówi o nim, że jest naprawdę mądrym, dobrym człowiekiem. W zasadzie każda mama mówi tak o swoim dziecku, ale w tym przypadku Mateusz właśnie taki był. 10:40 Przede wszystkim skupiał się na swojej przyszłości i kochał. Naprawdę szczerze kochał swoją rodzinę i o nią dbał. 10:49 To jest charakterystyka człowieka, który żyje odpowiedzialnie, który myśli o przyszłości i który nie zmienia czasu na rzeczy bez znaczenia. Jest to człowiek, dla którego czytanie książek jest interesujące, rozmowy intelektualne są fascynujące, ale to czas ze swoimi bliskimi jest dla niego najcenniejszy, a to rzadkość wśród jego rówieśników. 11:20 Damian S. pracuje jako szef kuchni. Według świadectw jest tym szefem bardzo dobrym, po prostu zna się na rzeczy. Pracę zarobkową zaczyna w wieku 18 lat. Pracuje podczas nauki, później wyjeżdża za granicę, dokładnie do Anglii, gdzie zdobywa doświadczenie. Zawsze jest szefem kuchni, i zawsze zarabia dobrą pensję. Jest dobrym pracownikiem, ale niestety nieco gorszym obywatelem. 11:52 W Anglii otrzymuje wyrok za posiadanie noża w miejscu publicznym. Nie wiemy, czy był agresywny wobec kogoś, czy miał zamiar ten nóż w jakikolwiek sposób wykorzystać. Żadne artykuły prasowe niestety tego nie precyzują. Odbył swoją karę, wrócił do kraju i znalazł pracę w krakowskiej restauracji jako szef kuchni. 12:15 Cały czas pracuje w zawodzie, zarabia dobrze, ale Damian nie ma się najlepiej. Jego żoną jest Renata. Początkowo są bardzo dobrym związkiem, a on jest dobrym partnerem. Pracuje, przynosi do domu około 6 tysięcy złotych miesięcznie. To wysoka kwota, zwłaszcza w tamtych latach. Ale czar niestety bardzo szybko pryska. Bowiem Damian zaczyna mierzyć się z problemami, a głównie tym problemem jest uzależnienie od alkoholu oraz niepohamowana agresja, której nie jest w stanie w żaden sposób kontrolować. 12:56 I niestety, są to cechy, które regularnie pojawiają się w jego karcie policyjnej. Małżeństwo niestety nie przetrwało. Mają z tego związku syna i wierzą w to, że ten związek jest jakkolwiek jeszcze do uratowania. Damian nawet przechodzi terapię na prośbę Renaty. Para wciąż mieszka razem. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i pomimo rozwodu Damian bardzo często kontaktuje się z Renatą, dzwoni do niej z pracy, wysyła smsy. 13:30 Z psychologicznego punktu widzenia jest to sytuacja pewnego rodzaju zawieszenia, w której rodzina nie rozpada się całkowicie, ale nie ma też równocześnie w niej normalności. A jest to środowisko dla dziecka, niestety naznaczone niepokojem i niestabilnością. W przeszłości, jak wiemy, Damian jest karany za różne czyny, jednak w tym są czyny związane z przemocą. Najbardziej znamienne jest to, kiedy zorganizuje pobicie mężczyzny, który przyczynił się do zwolnienia jego matki z pracy. 14:08 Ten mężczyzna skarżył się na źle wykonywaną pracę ów mamy, w wyniku czego szef po prostu dał jej wypowiedzenie. Damian jednak nie mógł tego znieść. Jego mama ledwo wiąże koniec z końcem. Planuje więc zemstę. Do pobicia tego mężczyzny angażuje kilku swoich kolegów. Ofiara, czyli szef, trafia do szpitala. Na szczęście obrażenia nie zagrażają życiu. Sprawa dość szybko trafia na policję, a Damian w wyniku tego spędza w więzieniu 10 miesięcy. 14:44 To jest wzór, który powtarza się w psychice Damiana nieustannie. Każda krzywda to następnie planowana zemsta. Nie ma tutaj pośrednika w postaci refleksji czy czasu na przemyślenie. Jest działanie. Jest przede wszystkim agresja i jest kara ciągle wymierzana na własną rękę. Nazwalibyśmy to jako gotowość do przemocy, czyli taka cecha osobowości, którą można przewidzieć. 15:17 Damian posiada także na koncie wyrok za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, a więc zbieg tych cech, alkohol, agresywność, impulsywność plus dostęp do prawnie legalnych narzędzi, typu samochód w tym przypadku, równa się przestępstwo. A więc jest to człowiek, dla którego alkohol jest nie tylko uzależnieniem, ale przede wszystkim katalizatorem agresji, z którą ma ogromne problemy. Przejdźmy więc do sekwencji zdarzeń, która doprowadziła do tragedii. 15:51 Znamy już dwójkę głównych bohaterów. 3 stycznia 2017 roku Damian pije praktycznie bez przerwy od rana. Poprzednią noc spędza u Agnieszki, kierowniczki restauracji, z którą utrzymuje romans. Razem piją. Mimo tego obciążenia stawia się na swoją zmianę w restauracji, jak pracownik powinien, przynajmniej on tak twierdzi. Ale ciągle popija z małych buteleczek wysokoprocentowych trunków, tak zwanych małpek. 16:24 Współpracownicy nie zwracają uwagi początkowo, ale później zaczyna ich to irytować, bo Damian czuje się bezkarny. Kiedy alkoholu mu zaczyna brakować, wybiega ze zmiany i nie wraca przez kolejne godziny. Ostatni raz wychodzi około godziny 16.00. 16:44 Wstępuje do któregoś z barów na Kazimierzu nieopodal restauracji. Współpracownicy zdenerwowani próbują się do niego dodzwonić. Zmartwieni zresztą jego nieobecnością, wiedząc, że jest odurzony, no i wiedząc o jego skłonnościach do agresywnego zachowania. 17:03 Damian jednak albo nie odbiera telefonów, albo je odrzuca. Jego kolega, który został sam na zmianie, denerwuje się z jego powodu i pysze mu wiadomość pełną żalu i pretensji, jednak Damian, co jest do przewidzenia, reaguje na tę wiadomość agresją i grozi mu, że policzy się z nim za to, co mu napisał. I znowu, z kryminologicznego punktu widzenia obserwujemy tutaj klasyczne objawy. Brak samodyscypliny, brak odpowiedzialności zawodowej, agresywna odpowiedź na krytykę i bezpośrednia groźba wobec kolegi. 17:41 To nie są znaki człowieka, który ma choćby minimalną stabilność psychiczną. To są znaki człowieka na granicy wybuchu. 17:51 No i tutaj przechodzimy do punktu krytycznego. Agnieszka, jego kochanka, dzwoni do niego, ale jego telefon milczy. Jedzie odebrać go osobiście z punktu GSM. I to jest ten moment, to jest ta chwila, w której kolejny zbieg okoliczności wprawia w ruch machinę tragedii. Damian wstępuje do sklepu monopolowego po kolejny zapas alkoholu i kiedy wybiega za tym sklepem na rogu ulic Brzozowej i Miodowej siedzi grupka młodych mężczyzn, gości baru szybkiej obsługi, którzy znajdują się po przeciwnej stronie ulicy. 18:33 Są to mężczyźni w wieku od 24 do 28 lat. Dwóch z nich to rodzeni bracia, Marcin i Krzysztof. Pozostali to ich koledzy z pracy. Wśród nich jest także Kamil Rzet. Przed odebraniem zamówienia z baru awanturowali się z obsługą i zaczepiali losowych klientów. Byli zresztą napastliwi wobec niemal każdego przechodnia. Spożyli trochę alkoholu i stracili kontrolę nad swoim zachowaniem. 19:06 A to są mężczyźni w wieku, którzy powinni być bardziej odpowiedzialni niż nastolatkowie. Damian więc przechodzi obok nich. W pewnym momencie, pamiętając o tym, że przecież jest pijany, zahacza o jednego z tych mężczyzn. Nie wiemy, czy było to zamierzone. Jednak mężczyzna ten podnosi się z murku, na którym siedzi, i wymierza kopniaka prosto w plecy kucharza. Damian natychmiast rozumie, że jest to konflikt i zaczyna się bronić. 19:38 Zanim się jednak obraca, otrzymuje kolejny cios i upada na chodnik. Pozostali mężczyźni bez opamiętania kopią leżącego Damiana po całym ciele, wykrzykując obelżywe słowa, które mają go upokorzyć. nazywają go c***, no słowem, które ma na celu pokazanie całkowitego poniżenia człowieka. Jak wiemy w polskiej kulturze to słowo ma dość specyficzne znaczenia, to nie jest po prostu obelga, a synonim, mówiąc grzecznie, człowieka bezgodności, w beznadziei i pełnego bezradności. 20:15 Mężczyźni więc pobili go dotkliwie, połamali mu żebra. To była brutalna i całkowicie nieuzasadniona napaść. 20:24 Z perspektywy kryminologicznej warto tutaj zauważyć, że jest to zbiorowa przemoc kontra jeden człowiek. Nierównomierne rozłożenie sił. Damian próbuje się podnieść z zimnego chodnika i jakoś uciec, ale coś wewnątrz niego pęka. 20:44 Czuję, że jego duma została całkowicie zraniona. Jego ego zostało po prostu zgniecione w tym momencie, a jego poczucie siebie zostało rozbite na drobne kawałki. To nie była zwykła bójka dla niego. To była trauma psychiczna. 21:02 A więc jest to punkt, o czym dziś już wiemy, z którego Damian nie wróci. Gdy wstaje, oddala się od mężczyzn i krzyczy do nich, jeszcze się z wami policzę, pokaże wam c***a. Te słowa są z jego strony groźbą. Są zapowiedzią zemsty i zawierają całą jego furię, człowieka, który właśnie doświadczył prawdziwego upokorzenia na ulicy. I w tym momencie w jego głowie rodzi się plan. 21:33 Damian już go ma, a plan ten jest prosty. Musi się zemścić. Musi znaleźć tych mężczyzn i pokazać im, że nie oni są ponad nim. To on jest ponad nimi. 21:49 Damian dociera do restauracji w strasznym stanie fizycznym i psychicznym. Ma widoczne obrażenia na twarzy, na ciele, jego całe ubranie jest we krwi. Oznajmia współpracownikom, że właśnie został pobity przez jakiś mężczyzn. Zrzuca natychmiast z siebie odzież wierzchnią, czyli kurtkę, a następnie koszulę, która jest całkowicie nasączona krwią, a jego towarzysze pracy widzą go w tym stanie. Półnagi, pobity, obrażony. 22:21 Podczas mycia ran w kuchni Damian nieco się uspokaja, ale ten spokój jest tylko pozorny, powierzchowny. Wewnątrz kipi ze złości. Kipi z pragnienia zemsty. Jego myśli krążą wyłącznie wokół jednego tematu. Wokół zemsty. Wokół tego, że musi znaleźć tych mężczyzn i wyrządzić im co najmniej taką samą krzywdę. Twierdzi, że musi pokazać im, że to on finalnie wygrywa. 22:51 Że musi pokazać im swoją moc, którą niedawno utracił. Zaraz po tym, gdy doprowadza się względnie do porządku, nawet się nie ubiera. Jest tylko w spodniach. Chwyta nóż z kuchennej restauracji, a to nie jest mały nóż. To nie jest nóż do chleba. To jest jeden z największych noży znajdujących się tam z ostrzem o długości 25 cm, a więc nóż zdolny do zadania śmiertelnych ran. 23:22 Wybór tego konkretnego noża będzie dla sądów później podstawą do uznania zamiaru bezpośredniego zabójstwa. Ale zaraz do tego wrócimy. 23:35 Damian więc bierze ten nóż do ręki i bez słowa wychodzi na ulicę, kierując się w stronę miejsca, gdzie został pobity. Jego kolega z pracy widzi to. Widzi, jak Damian wybiega z nożem w ręce. Zaniepokojony wybiega za nim, próbując go jakoś powstrzymać, ale niestety nie zdążył. Nie zdążył powstrzymać go przed tym, co Damian miał zamiar zrobić. To ostatni moment, w którym można było zmienić przebieg zdarzeń. 24:05 Pech chciał, że w tym samym momencie, w tym samym miejscu, gdzie kilka minut wcześniej Damiana pobito, dochodzi do stłuczki samochodów. Dokładnie na rogu ulic Brzozowej i Miodowej zatrzymują się dwa pojazdy. I to jest pierwszy z piekokoliczności. 24:25 Z aut wysiada czterech mężczyzn, właśnie Mateusz z przyjacielem Bartkiem, brat Bartka oraz kierowca drugiego samochodu, który spowodował zresztą tę kolizję. Trzej mężczyźni, którzy pobili Damiana, po prostu już sobie stamtąd poszli, opuścili to miejsce, opuścili scenę, której byli sprawcami. W tym miejscu dzieje się teraz całkowicie inna sytuacja. 24:53 Zresztą Mateusz to jest drugi zbieg okoliczności, który będzie mieć straszliwą konsekwencję. Mateusz ma na sobie czarną kurtkę, praktycznie identyczną jak ta, którą miał na sobie jeden z mężczyzn, którzy pobili go minutę wcześniej. Dodatkowo Mateusz stoi tyłem do Damiana, więc jest całkowicie nieświadomy zagrożenia. Rozmawia ze swoimi przyjaciółmi o stłuczce, o papierach, o procedurach ubezpieczeniowych. 25:23 No, ot zwyczajna rozmowa dorosłych mężczyzn w normalnej ludzkiej sytuacji. Damian podchodzi bliżej. 25:35 Zbliża się do grupy mężczyzn z nożem w ręce, a jego oczy szukają twarzy tych, którzy go pobili. Ale jak wiemy, jego logika jest zaburzona całkowicie od alkoholu, od bólu i od gniewu. Szuka ludzi, ale znajduje przypadkowego człowieka. A jako że Mateusz stoi tyłem, jest nieświadomy, rozproszony, podobnie jak jego napastnik, Damian więc zbliża się do niego bez słowa i natychmiast wymierza cios z dużą siłą. 26:08 Nóż wchodzi w plecy Mateusza i przebija ciało. Dwadzieścia pięć centymetrów. Przechodzi przez mięśnie i przez tkanki. Przechodzi przez serce i przechodzi przez lewe płuco. A to przecież narządy niezbędne do życia. 26:26 Mateusz krzyczy, wydaje z siebie głos, który jest mieszanką bólu, szoku i nieporozumienia. Jego umysł natychmiast próbuje przetworzyć to, co się właśnie stało. Przecież przed sekundą rozmawiał o procedurach ubezpieczeniowych, a teraz ma nóż w ciele. Przebiegł kilka metrów, tracąc siły już z każdym krokiem i upadając między te dwa samochody, odgradzając napastnikowi drogę do pozostałych trzech całkowicie zdezorientowanych mężczyzn. Jego ciało, już bezwładne, staje się barierą fizyczną, jego krew zaczyna się rozlewać wszędzie na zimnym chodniku. 27:05 Damian krzyczy, kto następny i trzyma cały czas ten nóż w ręce i wciąż szuka tych mężczyzn, którzy go pobili, cały czas chce się zemścić. No cóż, a to pytanie, kto następny, będzie dla sądu znowu kluczowe. 27:20 Ale Mateusz już umiera, jego serce bije coraz słabiej, jego płuco napełnia się krwią i jego świadomość zaczyna zanikać. Ktoś wzywa pogotowie, ktoś inny wzywa policję. Przez kolejne sekundy, minuty, dziesięć minut pojawiają się ratownicy medyczni. Przychodzą, a raczej przybiegają policjanci. Akcja reanimacyjna trwa ponad 40 minut. Rodzice poszkodowanego otrzymali wiadomość od matki przyjaciela Mateusza, który natychmiast poinformował o tragedii. 27:53 Na miejscu zjawia się pani Joanna, czyli mama Mateusza. Widzi swojego syna na ziemi. Półnagiego prawie, z nożem w boku i z ludźmi schylonymi nad nim, próbującymi go ratować. 28:08 Widzi przyszłość, która właśnie zniknęła. Mateusz umiera w karetce pogotowia. Nigdy nie dociera do szpitala jako żywy człowiek. O godzinie 21, 3 stycznia 2017 roku, ten inteligentny i pełny ambicji, marzeń, młody człowiek, 21-letni, przestaje istnieć. Mateusz Schmidt nie żyje. 28:37 Adamian pojawia się ponownie w restauracji w panice. Informuje obecnych tam pracowników, że zrobił to, że właśnie ugodził nożem tego, który go pobił. Jego umysł jest całkowicie zaburzony, jego logika się po prostu nie porusza. Myśli, że zabił człowieka, który go pobił. Myśli, że się zemścił, myśli, że to już jest koniec sprawy. Jednak coś go przerażało. Być może to kwestia pojawienia się policji, a może to kwestia właśnie zdania sobie sprawy z konsekwencji. 29:08 W każdym razie wrzuca nóż do zlewu. A dokładnie nawet to nie on wkłada go do zmywarki, bo do zmywarki wkłada go Maria, czyli kobieta, która pracowała na kuchni. Ale plan w głowie Damiana powstaje szybko. Plan ukrywania dowodów. 29:27 Agnieszka, kierowniczka restauracji i równocześnie kochanka Damiana pojawiają się bardzo szybko po alarmie jednego z pracowników. Ona poinformowała Damiana, że na zewnątrz obok restauracji jest już policja. I to dokładnie wtedy mężczyzna postanawia uciekać. Bierze od Agnieszki telefon i znika za oknem. 29:51 Zanim policjanci wejdą do restauracji, Agnieszka natychmiast instruuje pracowników, w jaki sposób mają się zachować, co mają mówić, jak odpowiadać. To jest kobieta, która ma wystarczającą władzę, aby zmienić wersję zdarzeń, znaczy przynajmniej próbuje to uczynić. Pracownicy oczywiście początkowo słuchają, zamiatają ślady, myją ten nóż, który on najpierw rzuca do zlewu, później kobieta wrzuca to do zmywarki. Ludzie pracują szybko, metodycznie, zamykają nawet drzwi na klucz. 30:24 I wtedy, gdy policjanci przybędą i pukają, muszą czekać kilka minut na otwarcie im drzwi. A gdy w końcu te drzwi się otwierają, pracownicy udają, że nikogo tam nie było. Ale świadkami są przecież fizyczne ślady, m.in. ślady butów na parapecie okna, ślady na śniegu tuż za oknem i zakrwawiona kurtka leżąca bezpośrednio na widoku, a także brudna ścierka kuchenna z ciemno-brunatnymi plamami przypominającymi krew. 30:58 Policjanci nie wierzą więc opowieściom pracowników restauracji. Ich odpowiedzi są niespójne, chaotyczne. No widać, że mieli zbyt mało czasu na uzgodnienie jednej logicznej wersji. Agnieszka zresztą też najpierw mówi jedno, potem mówi drugie, a pracownicy jeszcze dodatkowo zaprzeczają jej słowom. A to jest już obezwładniająca ilość sprzeczności. Policjanci otwierają zmywarkę. Wyciągają z niej nóż. Sam nóż. Nie było tam niczego więcej. 31:28 A to jest dziwne. To jest podejrzane. I w zasadzie natychmiast wiedzą, że to jest dowodem. I dopiero wówczas, nie mając już żadnego wyjścia, kierowniczka restauracji i kochanka sprawcy postanawia wyznać prawdę. Mężczyzna, który wbiegł do restauracji w momencie, gdy Mateusz walczył o życie kilkanaście metrów dalej, jest pracownikiem lokalu. Ma na imię Damian i jest szefem kuchni. Jego koledzy doskonale wiedzieli, co on zrobił. 31:59 Wszyscy to wiedzieli, ale nikt nic nie mówił, bo po prostu bali się tego, co może się z nim stać. Lubili go. No cóż, a to jest, drodzy Państwo, klasyczny przykład zmowy milczenia. Zjawiska również bardzo dobrze znanego kryminologom i nie tylko. 32:14 Kobieta, która kierowała restauracją, jak wiemy, była jednocześnie kochanką Damiana, więc jej interes osobisty, co zupełnie dla mnie niezrozumiałe, przeważył nad interesem sprawiedliwości. Damian S. zostaje zatrzymany kilka godzin po zbrodni w swoim mieszkaniu. Policjanci odkrywają, że miał przygotowane rzeczy do ucieczki. Paszport leżał na widoku, karta SIM rozłamana na kawałki, rzeczy do szybkiej ewakuacji gotowe. 32:45 Miał plan uciec. Prawdopodobnie do Anglii, czyli tam, gdzie już kiedyś, jak wiemy, mieszkał i gdzie znał ludzi z branży kucharskiej. Telefon wraz z wyciągniętą kartą SIM był próbą wyeliminowania śladu. Ale ślady są wszędzie, na jego ubraniu, na jego ciele i w jego świadomości. Damian więc po złożeniu wyjaśnień został aresztowany na trzy miesiące, czyli zastosowano tymczasowy środek zapobiegawczy. Przyznaje się do winy, gdy postawiono mu zarzut zabójstwa. 33:20 Zaprzecza jednak, że działał z zamiarem zabicia kogokolwiek. Mówi, że myślał, że to jeden mężczyzna, który go pobił, że to właśnie on. Mówił, że działał pod wpływem wzburzenia, pod wpływem bólu, pod wpływem bardzo silnych emocji. Ale to tylko słowa. One nie zmieniają faktu, że Mateusz nie żyje. Że pytał, gdzie są kolejni do zabicia. I nie zmienia to także tego, że matka Mateusza będzie płakać codziennie przez kolejne lata. 33:51 Że jego ojciec będzie chodzić na cmentarz każdego dnia przez tę pomyłkę. 33:57 Prokuratura wysyła do sądu akt oskarżenia. Oskarża Damiana S., że działając z zamiarem bezpośrednim zabójstwa, zadał z dużą siłą cios nożem swojej ofierze w plecy, powodując ranę przecinającą serce i lewe płuco oraz skutkującą krwotokiem wewnętrznym i finalnie zgonem. Prokuratura wnioskuje o wymierzenie mu kary dożywotniego pozbawienia wolności. Dla takiego rodzaju zbrodni w ich opinii nie ma żadnego usprawiedliwienia i żadnych okoliczności łagodzących. 34:31 Zginął całkowicie niewinny człowiek tylko dlatego, że znalazł się w złym miejscu i w złym czasie. Ale gdyby nie znalazł się tam Mateusz, zginąłby najpewniej ktoś inny, bo Damian tego dnia chciał zabić. Tylko w ten sposób umiał rozładować swoją agresję i to, co spotkało go chwilę wcześniej. Proces rozpoczyna się w sierpniu 2017 roku i toczy się przed Sądem Okręgowym w Krakowie. Sędzią jest sędzia Krzysztof Marcinkowski, który będzie musiał rozstrzygnąć jedną z najtrudniejszych spraw. 35:08 Jak skazać człowieka za zabójstwo, które dokonał, ale którego nie planował? Oskarżony do winy przyznaje się, ale nie przyznaje się do zamiaru zabójstwa, a to jest dylemat. Jeśli człowiek przyznaje się do czynu, ale zaprzecza, że miał zamiar ów czyn dokonać, co to może znaczyć dla sprawiedliwości? 35:31 A to jest serce tego procesu, czyli decyzja o zamiarach, która to będzie decydować o wymiarze kary. A jak wiecie, drodzy Państwo, w polskim prawie karnym wyróżniamy dwie główne formy tego zamiaru, czyli mamy zamiar bezpośredni, mówiąc prosto, sprawca chce popełnić ten czyn zabroniony i chce osiągnąć określony skutek. W przypadku zabójstwa po prostu chce pozbawić kogoś życia. Świadoma, zamierzona wola. Jest także zamiar ewentualny, czyli sprawca realizuje swój główny cel, ale przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego i godzi się na zaistnienie takiego skutku, czyli nie chce go bezpośrednio, ale dopuszcza do siebie jego możliwość. 36:14 Więc w przypadku zabójstwa sprawca nie chce zabić, ale wie, że jego działanie może prowadzić do śmierci i godzi się na tę możliwość. Obrona Damiana więc argumentuje, że działał z zamiarem ewentualnym, że był wściekły, że był pijany, że chciał się zemścić. Poza tym zadał tylko jeden cios. Prokuratura i sądy jednak argumentują to, że działał z zamiarem bezpośrednim, ponieważ przede wszystkim wybrał największy dostępny nóż, 25 cm. 36:46 Dokładnie tej długości i właśnie przez to rana okazała się śmiertelna. To nie był wybór przypadkowy, ich zdaniem. Po drugie, atakował z dużą siłą w miejsce niebezpieczne dla życia. Po trzecie, zadał pytanie, kto następny. Po czwarte, nie próbował pomóc ofierze, próbował uciec i zacierał ślady. Podczas mów końcowych w procesie prokurator Tomasz Mazurek mówi coś, co wybrzmiało w całej sali sądowej. 37:17 Tego wieczoru Damian S. musiał zabić. Gdyby w tym czasie na ulicy Miodowej nie było tam Mateusza, zginąłby ktoś inny. Los Mateusza mógł być losem każdego z nas. I to, drodzy Państwo, są słowa kluczowe dla zrozumienia tej sprawy. Los Mateusza mógł być losem każdego. To mogła być absolutnie dowolna osoba idąca tamtą ulicą w tamtym momencie. To mogła być kobieta, mężczyzna, starzec, młodzieniec, ale to był Mateusz Schmidt, student prawa. 37:51 który właśnie wrócił do domu, aby pobyć z rodziną. Matka Mateusza, pani Joanna Marczyńska-Schmidt przemawiała w sądzie słowami, cytat. Przed zabójstwem Mateusza nasza rodzina liczyła pięć osób. Maciej, ja, Mateusz i dwa jego bracia. Pięć osób, które się kochały, które spędzały czas razem, które miały wspólną przyszłość. A teraz naszego syna nie ma. Teraz są cztery osoby. 38:21 Zawsze będą cztery osoby. Nigdy więcej nie będzie pięć osób w naszej rodzinie. Zełzami w oczach mówi dalej. Dla mnie pięć kar dożywocia to byłoby za mało. Tyle marzeń przepadło. Już nic mnie nie cieszy. Tata Mateuszka codziennie jest na cmentarzu, a ja rzadziej, bo nie jestem w stanie znieść tego cierpienia. Koniec cytatu. Ojciec Mateusza przemawiał słowami, które również są tragiczne. To, że Mateuszek znalazł się w niewłaściwym miejscu, w niewłaściwym czasie jest nie do pojęcia. 38:58 Dlaczego? Dlaczego nasz syn? Trafił przecież do klasy z międzynarodową maturą, zaczął szlifować język, studiował prawo, studia licencjackie zrobił, uczył się w Chinach, spędzał ze swoją dziewczyną Karoliną pierwszy semestr trzeciego roku studiów, potem był w Holandii. I zbieg okoliczności? 39:20 Syn już nie zwiedzi Ameryki Południowej, o czym tak marzył i nie zamieszka w pięknym, ciepłym miejscu, a my go będziemy odwiedzać tylko na cmentarzu. Matka wspomina też o codziennym bólu, który jest gorszy niż ten ból fizyczny. 39:40 4 marca 2018 roku Sąd Okręgowy w Krakowie wydaje wyrok. Damian S. zostaje skazany na dożywocie. Jest to kara najsurowsza dla zabójstwa. Sąd zwraca uwagę na kilka istotnych faktów, które świadczą o zamiarze bezpośrednim, a nie ewentualnym. Przede wszystkim Damian nie zaprzestał ataku po pierwszym ciosie. Cały czas trzymał nóż w ręce, To nie był czyn spontaniczny, to była kontynuacja zamiaru. 40:13 Jeśli byłby to czyn, a raczej zamiar ewentualny, mógłby się zatrzymać po ciosie. A tutaj drugi argument szuka mężczyzn, którzy go pobili, pyta kto następny. A więc to zdanie jest kluczowe. To nie była groźba pusta, to była zapowiedź dalszych ataków, to świadczyło o zamiarze zaatakowania jeszcze kolejnych osób. Trzeci argument. Próba zatarcia śladów. Przecież włożył nóż do zlewu. Chciał umyć. Uciekł przez okno. Przygotowywał się do ucieczki za granicę. 40:44 To ewidentnie były działania człowieka, który zdawał sobie sprawę z konsekwencji swoich czynów. Dodatkowo nie próbował pomóc Mateuszowi. Po zadaniu ciosu przecież Damian nie wykazał się żadnym współczuciem. Nie próbował ratować ofiary. No i piąty argument, czyli wybór największego noża. To nie była broń przypadkowa. To był celowo wybrany instrument. Sędzia Krzysztof Marcinkowski zauważa, że z opinii biegłych wynika, że Damian S. wykazuje cechy osobowości, które predysponują go do dalszych ataków agresji. 41:22 Biegły stwierdza, że oskarżony nie jest zdolny do autokrytyki i nie wykazuje rzeczywistej skruchy za popełnione czyny. 41:31 To jest ocena psychologiczna, która ma duże znaczenie dla prokuratury. Człowiek, który wie, że jest zdolny do autokrytyki, to człowiek, dla którego resocjalizacja może być trudna, ale nie niemożliwa. W tym przypadku wiemy, że jest to człowiek, który potrzebuje długoletniego nadzoru, jeśli kiedykolwiek będzie zwolniony. Damian S. ma także zapłacić 200 tysięcy złotych rodzicom Mateusza w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy. 42:03 Oczywiście te pieniądze w żaden sposób nie przywrócą im syna, ale mogą stać się symbolem, że prawo uznaje ich stratę. 42:12 Obrońca Damiana, mecenas Maciej Lis, wnosi apelację. Przekonuje, że jego klient działał z zamiarem ewentualnym, a nie bezpośrednim, że gdyby chciał zabić, mógł złapać, przytrzymać lub odwrócić ofiarę. No, argumentacja jest słaba, ale taka jest praca obrońcy. Praca obrońcy to próba znalezienia każdej możliwości zmniejszenia kary dla swojego klienta. I to jest właśnie zadanie mecenasa Lisa. On po prostu wykonuje swoją pracę. 42:42 Sąd apelacyjny w Krakowie jednak podziela stanowisko prokuratury i wyrok utrzymuje w mocy, dożywocie. Nigdy więcej wolności dla Damiana S. 42:56 Badania kryminologiczne jasno pokazują, że alkohol jest obecny w około 40-50% zabójstw, już nie mówiąc o ilości przestępstw. Oczywiście alkohol nie powoduje bezpośrednio zabójstwa, ale zdecydowanie jest czynnikiem sprzyjającym. Alkohol jest depresantem, pobudza Utrudnia hamowanie i zaburza racjonalną ocenę sytuacji. 43:26 W tym przypadku przecież wiemy, że Damian pił praktycznie cały dzień, a więc jego zdolność do racjonalnego myślenia była całkowicie zaburzona. Jego kontrola nad emocjami i tak była minimalna, a alkohol w połączeniu jeszcze z tym upokorzeniem stworzyły po prostu bombę. Co istotne, drodzy Państwo, mężczyźni, którzy pobili Damiana, również otrzymali wyroki. Otrzymali kary od kilku miesięcy do roku pozbawienia wolności. To były wyroki za pobicie jednego mężczyzny. 43:57 Wyroki znacznie łagodniejsze niż wyroki dla Damiana S. 44:02 Ci mężczyźni zostali skazani, jeden z nich dostał dokładnie trzy miesiące więzienia i rok ograniczenia wolności, drugi dostał trzy miesiące pozbawienia wolności i 16 miesięcy ograniczenia wolności, a Kamil rzedł rok więzienia w zawieszeniu na trzy lata. Dodatkowo Krzysztof Kamiał też zapłacić 1200 zł Damianowi S. za wyrządzoną krzywdę. I to są wyroki, które pokazują różnicę pomiędzy przemocą fizyczną, pobiciem kogoś a zabójstwem. 44:32 Oczywiście nie możemy odpowiedzieć na pytanie, czy te wyroki są wystarczające, czy są w ogóle proporcjonalne do tego, że ich czyn pośrednio przyczynił się do śmierci człowieka, którego nie znali. To jest bardziej pytanie filozoficzne, które pozostaje otwarte. Jestem też ciekawa Państwa perspektywę. Dodatkowo trzy osoby z restauracji, czyli Agnieszka, Maria i Krzysztof otrzymały wyroki za utrudnianie śledztwa. Uważam, że to bardzo dobrze. Agnieszka i Krzysztof dostali półtora roku więzienia. Maria rok ograniczenia wolności. 45:04 No cóż, jedyne co mogę powiedzieć, drodzy Państwo, to że los się pomylił, a Mateusz zapłacił ostateczną celę. Bądźcie ostrożni, obserwujcie i nie pijcie alkoholu. 45:20 Dziękuję za wysłuchanie dzisiejszego odcinka podcastu. Jeżeli ta sprawa Państwa poruszyła, zapraszam również do wysłuchania poprzedniej historii. Historii Jarosława Gajerast Częstochowy, człowieka, który przez lata dawał młodszemu mężczyźnie pracę, pieniądze, samochód, dom i miejsce przy rodzinnym stole, a w zamian został torturowany. zabity i ukryty w cudzym grobie przez osobę, której ufał najbardziej. Jeżeli chcecie być Państwo na bieżąco z kolejnymi odcinkami, zostawcie proszę subskrypcję i podbijajcie ten podcast dalej. 45:56 Do usłyszenia.